Η διεθνής αεροπορική αγορά μπαίνει σε ζώνη έντονης αναταραχής, καθώς η νέα πετρελαϊκή κρίση που πυροδοτεί η κλιμάκωση της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν εκτοξεύει το κόστος καυσίμων, ασκεί πιέσεις στις αεροπορικές εταιρείες και σπρώχνει τα αεροπορικά εισιτήρια σε ακραίες αυξήσεις. Σε ορισμένα δρομολόγια οι τιμές εμφανίζονται έως και επτά φορές υψηλότερες, ενώ οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αν δεν υπάρξει σύντομα αποκλιμάκωση, το σοκ μπορεί να περιορίσει τη ζήτηση για ταξίδια σε μεγάλο μέρος του 2026.
Η διεθνής αεροπορική βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διπλό χτύπημα: από τη μία η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και από την άλλη οι επιχειρησιακές ανατροπές που προκαλεί η αστάθεια στη Μέση Ανατολή. Το αποτέλεσμα είναι ήδη ορατό τόσο στις αγορές όσο και στις τιμές που βλέπει ο επιβάτης όταν αναζητά πτήση.
Η τιμή του αργού πετρελαίου, ξεπερνώντας χθες τα 110 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο που είχε να εμφανιστεί από το 2022. Την ίδια στιγμή, τα συμβόλαια Brent κατέγραψαν στιγμιαία άλμα έως και 29%, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για περικοπές στην προσφορά και για παρατεταμένες διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές. Σήμερα υπήρξε διόρθωση της τιμής καθώς έπεσε στα 90 δολάρια, ωστόσο η εξέλιξή της παραμένει αβέβαιη.
Η πίεση μεταφέρεται με ταχύτητα στις αεροπορικές εταιρείες, καθώς το καύσιμο αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη δαπάνη τους μετά την εργασία και αντιστοιχεί συνήθως στο 20% έως 25% των λειτουργικών τους εξόδων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, σε ορισμένες περιπτώσεις οι τιμές του jet fuel έχουν ήδη διπλασιαστεί από την έναρξη της σύγκρουσης, επιβαρύνοντας περαιτέρω έναν κλάδο που ήδη πετά με περιορισμούς λόγω κλειστών ή επισφαλών εναέριων διαδρόμων.
Εισιτήρια-σοκ και κίνδυνος για τη ζήτηση
Το πιο άμεσο αποτύπωμα για τον καταναλωτή είναι οι εκρηκτικές αυξήσεις στα ναύλα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απευθείας πτήση Σεούλ–Λονδίνο για τις 11 Μαρτίου με την Korean Air, η οποία εμφανίστηκε στα 4.359 δολάρια, όταν επτά ημέρες νωρίτερα κόστιζε μόλις 564 δολάρια. Πρόκειται ουσιαστικά για αύξηση που αγγίζει τις επτά φορές.
Η εικόνα αυτή προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για τη συνέχεια της χρονιάς. Όπως επισημαίνεται από αναλυτές της αγοράς, όταν το κόστος μετακίνησης γίνεται απαγορευτικό, η ταξιδιωτική δαπάνη των καταναλωτών περιορίζεται, ενώ και οι επιχειρήσεις μπορεί να αρχίσουν να «κόβουν» επαγγελματικά ταξίδια λόγω αβεβαιότητας. Το βασικό ρίσκο πλέον δεν είναι μόνο το αυξημένο λειτουργικό κόστος των αεροπορικών, αλλά και η πιθανότητα να αρχίσει να υποχωρεί η ίδια η ταξιδιωτική ζήτηση μέσα στο 2026.
Βουτιά στις μετοχές και προειδοποιήσεις για αεροσκάφη στο έδαφος
Οι πιέσεις αποτυπώθηκαν άμεσα και στα χρηματιστήρια χθες. Στην Ασία, η Korean Air Lines υποχώρησε κατά 8,6%, η Air New Zealand κατά 7,8% και η Cathay Pacific κατά 5%. Στην Ευρώπη, οι μετοχές των Air France, IAG – μητρικής της British Airways –, Wizz Air και Lufthansa κατέγραψαν πτώση από 2,5% έως 6%, ενώ στις ΗΠΑ οι μεγάλες αεροπορικές κινούνταν περίπου 4% χαμηλότερα στις προσυνεδριακές συναλλαγές.
Το μήνυμα των αναλυτών είναι σαφές: αν δεν υπάρξει άμεσα ανακούφιση στο μέτωπο του κόστους, ο κλάδος μπορεί να δει ακόμη και χιλιάδες αεροσκάφη καθηλωμένα, ενώ οι οικονομικά πιο αδύναμοι αερομεταφορείς ενδέχεται να βρεθούν μπροστά σε κρίση βιωσιμότητας. Η σύγκριση που γίνεται με το 2005, όταν το σοκ στις τιμές καυσίμων μετά τους τυφώνες Katrina και Rita οδήγησε σε εκτεταμένες αναταράξεις και πτωχευτικές διαδικασίες μεγάλων αεροπορικών στις ΗΠΑ, δείχνει το μέγεθος του φόβου που διαμορφώνεται σήμερα στην αγορά.
Ακυρώσεις, παρακάμψεις και νέα επιχειρησιακή ασφυξία
Πέρα από το καύσιμο, οι αεροπορικές καλούνται να διαχειριστούν και το αυξημένο επιχειρησιακό κόστος από τις παρακάμψεις δρομολογίων. Με κλειστούς ή επισφαλείς εναέριους χώρους στη Μέση Ανατολή, οι εταιρείες αναγκάζονται να αλλάζουν πορείες, να φορτώνουν επιπλέον καύσιμα ή να προγραμματίζουν επιπρόσθετες στάσεις ανεφοδιασμού, ώστε να καλυφθούν απέναντι σε ξαφνικές εκτροπές ή μεγαλύτερες διαδρομές μέσω ασφαλέστερων διαδρόμων.
Από τις 28 Φεβρουαρίου έως τις 8 Μαρτίου, περισσότερες από 37.000 πτήσεις από και προς τη Μέση Ανατολή έχουν ακυρωθεί, σύμφωνα με στοιχεία της Cirium. Το μέγεθος είναι ενδεικτικό της αναταραχής που εξελίσσεται σε έναν από τους πιο κομβικούς αεροπορικούς χώρους του πλανήτη.
Η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ο ρόλος των μεγάλων αερομεταφορέων του Κόλπου. Emirates, Qatar Airways και Etihad μεταφέρουν υπό κανονικές συνθήκες περίπου το ένα τρίτο των επιβατών από την Ευρώπη προς την Ασία και πάνω από το 50% των επιβατών από την Ευρώπη προς την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και τα κοντινά νησιωτικά συμπλέγματα του Ειρηνικού. Οποιαδήποτε αναστάτωση στη λειτουργία τους έχει, συνεπώς, ευθεία επίδραση στο παγκόσμιο δίκτυο συνδέσεων.
Την ίδια στιγμή, το αεροδρόμιο του Μουσκάτ στο Ομάν ζήτησε από τους χειριστές ιδιωτικών αεροσκαφών να αποφεύγουν πρόσθετες πτήσεις, δίνοντας προτεραιότητα σε κυβερνητικές και εμπορικές πτήσεις. Παράλληλα, ο Τούρκος υπουργός Μεταφορών ανακοίνωσε ότι οι πτήσεις προς Ιράκ, Συρία, Λίβανο και Ιορδανία από τις Turkish Airlines, AJet, Pegasus και SunExpress ακυρώνονται έως και τις 13 Μαρτίου.
ΠΗΓΗ:tornosnews.gr
