Συμπληρωματική οικονομική ενίσχυση των Δήμων εντός Νοεμβρίου, χρηματοδότηση περίπου 240 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση των ενεργειακών οφειλών των ΔΕΥΑ, επιτάχυνση των προσλήψεων και αλλαγές στο σύστημα ελέγχου νομιμότητας ανακοίνωσε ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, από το βήμα του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η χρηματοδότηση και το ενεργειακό κόστος εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρά προβλήματα για την Αυτοδιοίκηση.
Με αναφορά στο κεντρικό σύνθημα του συνεδρίου, ο υπουργός Εσωτερικών υποστήριξε ότι η σχέση μεταξύ ισχυρής Ελλάδας και ισχυρών Δήμων είναι αμφίδρομη, τονίζοντας την ανάγκη να συνεχιστούν οι παρεμβάσεις για την αποκέντρωση, την κατανομή των αρμοδιοτήτων και την ενίσχυση των οικονομικών και διοικητικών δυνατοτήτων των ΟΤΑ.
Ο κ. Λιβάνιος υπερασπίστηκε την κυβερνητική πολιτική χρηματοδότησης της Αυτοδιοίκησης, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω ενίσχυσης, ιδιαίτερα για τις λειτουργικές δαπάνες, τη συντήρηση των σχολικών υποδομών και την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Νέα συμπληρωματική χρηματοδότηση των Δήμων τον Νοέμβριο
Στο οικονομικό σκέλος της τοποθέτησής του, ο υπουργός αναφέρθηκε στην πρόσφατη καταβολή της έκτης δόσης οικονομικής ενίσχυσης προς τους Δήμους, ύψους περίπου 140 εκατ. ευρώ.
Ανακοίνωσε ότι εντός Νοεμβρίου θα ακολουθήσει μία μικρότερη συμπληρωματική καταβολή, περίπου στο ένα τέταρτο της προηγούμενης, δηλαδή της τάξης των 35 εκατ. ευρώ, με στόχο την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η χρηματοδότηση των Δήμων έχει αυξηθεί σε σχέση με το 2023, επισημαίνοντας ότι η εικόνα διαφέρει από την περίοδο της δημοσιονομικής κρίσης, όταν οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι είχαν υποστεί σημαντικές περικοπές.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αλλαγή των κριτηρίων κατανομής των ΚΑΠ, μετά τις σχετικές αποφάσεις της Αυτοδιοίκησης, σημειώνοντας ότι σε ορισμένους Δήμους οι αυξήσεις ήταν ιδιαίτερα σημαντικές, με έμφαση στους ορεινούς και νησιωτικούς ΟΤΑ.
Ο υπουργός άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αναπροσαρμογών στα κριτήρια κατανομής, εφόσον διαπιστωθεί ότι συγκεκριμένες ανάγκες πρέπει να αντιμετωπιστούν με διαφορετικό τρόπο.
Ενεργειακό κόστος: «Δεν είμαι καθόλου ικανοποιημένος από τον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι Δήμοι»
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του υπουργού για την ενεργειακή επιβάρυνση της Αυτοδιοίκησης.
Ο κ. Λιβάνιος δήλωσε ότι δεν είναι καθόλου ικανοποιημένος από τον τρόπο με τον οποίο οι πάροχοι ενέργειας αντιμετωπίζουν τους Δήμους.
Επισήμανε ότι οι δημοτικές υπηρεσίες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως συνηθισμένες εμπορικές δραστηριότητες, καθώς ο οδοφωτισμός, η ύδρευση, τα αντλιοστάσια και οι εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού αποτελούν κρίσιμες δημόσιες υποδομές.
Έθεσε μάλιστα το ζήτημα της δυνατότητας των Δήμων να επιλέγουν ενεργειακά τιμολόγια που ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους, είτε σταθερά είτε κυμαινόμενα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου που επικαλέστηκε, η πρόσθετη ενεργειακή επιβάρυνση των Δήμων για το 2026, σε σύγκριση με το 2025, υπολογίζεται περίπου στα 35 εκατ. ευρώ.
Ο υπουργός δήλωσε ότι το Υπουργείο Εσωτερικών είναι διατεθειμένο να συνεργαστεί με την Αυτοδιοίκηση και τους μεγάλους παρόχους ενέργειας, προκειμένου να εξεταστούν ευνοϊκότεροι όροι ηλεκτροδότησης για το σύνολο των 332 Δήμων.
Περίπου 240 εκατ. ευρώ για τις ΔΕΥΑ – Κάλυψη ενεργειακών οφειλών
Μία από τις σημαντικότερες ανακοινώσεις αφορούσε τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης.
Ο υπουργός γνωστοποίησε ότι είναι θέμα λίγων ημερών η κατανομή χρηματοδότησης συνολικού ύψους περίπου 240 εκατ. ευρώ, με στόχο την οικονομική ανακούφιση των ΔΕΥΑ και την αντιμετώπιση των οφειλών τους προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, το ποσό θα προέλθει από δύο πηγές:
- Περίπου 200 εκατ. ευρώ από διαθέσιμους πόρους του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
- Περίπου 40 εκατ. ευρώ από το Υπουργείο Εσωτερικών.
Η παρέμβαση θα αφορά την κάλυψη μέρους των ληξιπρόθεσμων ενεργειακών οφειλών, ενώ θα προβλέπεται ενίσχυση και για τις επιχειρήσεις που δεν έχουν οφειλές ή εμφανίζουν ιδιαίτερα χαμηλές υποχρεώσεις.
Ο κ. Λιβάνιος υπογράμμισε ότι δεν μπορεί οι συνεπείς επιχειρήσεις να αισθάνονται πως βρίσκονται σε μειονεκτική θέση επειδή εξοφλούν κανονικά τους λογαριασμούς τους.
Επιπλέον, ανακοίνωσε ότι θα καλυφθεί το σύνολο των ενεργειακών οφειλών των καταργούμενων συνδέσμων ύδρευσης, ύψους περίπου 20 εκατ. ευρώ.
Η συγκεκριμένη χρηματοδότηση χαρακτηρίστηκε ως πρώτο σημαντικό βήμα, με τον υπουργό να προαναγγέλλει ότι θα εξεταστεί στη συνέχεια μία ευρύτερη ρύθμιση των υπολοίπων οφειλών, με στόχο και τον περιορισμό των τόκων και των προσαυξήσεων που έχουν συσσωρευτεί τα προηγούμενα χρόνια.
Προσλήψεις στους Δήμους: 20.000 εγκεκριμένες θέσεις, αλλά το πρόβλημα είναι η πραγματική στελέχωση
Στο ζήτημα της υποστελέχωσης, ο υπουργός ανέφερε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν εγκριθεί περίπου 20.000 θέσεις για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η έγκριση μιας θέσης δεν συνεπάγεται αυτομάτως και την κάλυψή της.
Όπως εξήγησε, ιδιαίτερα στους μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους, συχνά δεν εκδηλώνεται ενδιαφέρον από υποψηφίους ή οι επιτυχόντες δεν αποδέχονται τελικά τον διορισμό τους.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος ανακοίνωσε ότι εξετάζονται δύο παρεμβάσεις:
Πρώτον, η δυνατότητα συμπληρωματικών διαδικασιών επιλογής για θέσεις που παραμένουν κενές λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε το Καστελλόριζο, όπου δεν υπήρξε ενδιαφέρον για θέση διοικητικού υπαλλήλου μέσω του γραπτού διαγωνισμού.
Δεύτερον, η δημιουργία ταχύτερου μηχανισμού αναπλήρωσης των υποψηφίων που δεν αποδέχονται τον διορισμό τους, ώστε οι θέσεις να προσφέρονται χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις στους επόμενους επιτυχόντες.
Ο υπουργός επισήμανε ότι η επιβολή ποινής αποκλεισμού σε έναν υποψήφιο που αρνείται τον διορισμό δεν λύνει το πρόβλημα του Δήμου, ο οποίος εξακολουθεί να χρειάζεται τον υπάλληλο.
Επέκταση της εντοπιότητας
Ο κ. Λιβάνιος υπερασπίστηκε το κριτήριο της εντοπιότητας στις προσλήψεις, το οποίο εφαρμόζεται ήδη σε ορεινούς, νησιωτικούς και μικρούς Δήμους.
Υποστήριξε ότι η πρόσληψη κατοίκων της περιοχής συμβάλλει στη σταθερότητα της στελέχωσης, καθώς περιορίζει τις αιτήσεις μετάταξης και μετακίνησης, ενώ αντιμετωπίζει και το πρόβλημα της εξεύρεσης κατοικίας.
Δήλωσε μάλιστα διατεθειμένος να συζητήσει την περαιτέρω επέκταση του κριτηρίου και σε άλλους Δήμους, εφόσον αποδειχθεί αποτελεσματικό.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι στις ανταποδοτικές υπηρεσίες, όπως η καθαριότητα και ο ηλεκτροφωτισμός, εγκρίνονται οι θέσεις που ζητούν οι Δήμοι.
Επόπτες Νομιμότητας: Στις αρχές του 2027 το νέο σύστημα ελέγχου
Σημαντική αναφορά έγινε και στην ενεργοποίηση του θεσμού των Εποπτών Νομιμότητας.
Ο υπουργός ανακοίνωσε ότι στις 31 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκαν γραπτές εξετάσεις για την επιλογή των οκτώ Εποπτών Νομιμότητας, με τη συμμετοχή περίπου 59 υποψηφίων, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανέφερε.
Εξέφρασε την εκτίμηση ότι στις αρχές του 2027 θα μπορεί να προχωρήσει η λειτουργία του νέου συστήματος ελέγχου νομιμότητας των πράξεων της Αυτοδιοίκησης.
Παράλληλα, βρίσκεται υπό ανάπτυξη πληροφοριακό σύστημα που θα επιτρέπει την ηλεκτρονική διεκπεραίωση των σχετικών διαδικασιών.
Στόχος, όπως τόνισε, είναι να αποδεσμευτεί ο έλεγχος νομιμότητας από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις και να διαμορφωθεί ένα περισσότερο αντικειμενικό και ταχύτερο σύστημα εποπτείας.
Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Ανοιχτός σε διορθώσεις και νέο νομοσχέδιο
Αναφερόμενος στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο κ. Λιβάνιος υποστήριξε ότι αποτελεί σημαντική θεσμική μεταρρύθμιση, όχι μόνο επειδή συγκεντρώνει διάσπαρτες διατάξεις, αλλά επειδή δημιουργεί μία νέα βάση για την περαιτέρω ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης.
Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι το θεσμικό πλαίσιο δεν είναι αμετάβλητο.
«Ο Κώδικας δεν είναι γραμμένος στις πλάκες του Μωυσή», ανέφερε χαρακτηριστικά, δηλώνοντας ανοιχτός σε προτάσεις βελτίωσης από την ΚΕΔΕ.
Προανήγγειλε μάλιστα την πιθανότητα κατάθεσης νέου νομοσχεδίου έως το τέλος του 2026 ή στις αρχές του 2027, με διορθωτικές και συμπληρωματικές παρεμβάσεις.
Την ίδια στιγμή, υπογράμμισε ότι η διαρκής χορήγηση παρατάσεων δεν μπορεί να αποτελεί λύση για κάθε διοικητικό πρόβλημα.
Παιδικοί σταθμοί: 9.000 μόνιμες προσλήψεις και συνέχιση της χρηματοδότησης
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στη λειτουργία των δημοτικών παιδικών σταθμών.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, έχουν εγκριθεί περίπου 9.000 μόνιμες προσλήψεις για την κάλυψη των αναγκών τους, ενώ υποστήριξε ότι η χρηματοδότηση θα συνεχιστεί και μετά τη λήξη του χρηματοδοτούμενου προγράμματος, ώστε να καλυφθεί η μισθοδοσία.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της ασφάλειας των εγκαταστάσεων, χαρακτηρίζοντας σοβαρό πρόβλημα το γεγονός ότι εξακολουθούν να λειτουργούν παιδικοί σταθμοί χωρίς πιστοποιητικό πυρασφάλειας.
Τόνισε ότι η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με διαρκείς παρατάσεις και ότι οι αναγκαίες παρεμβάσεις πρέπει να προχωρήσουν.
Σχολικές υποδομές και ωρίμανση έργων
Στο πεδίο των δημοτικών υποδομών, ο υπουργός αναγνώρισε την ανάγκη πρόσθετης χρηματοδότησης για τη συντήρηση των σχολικών μονάδων.
Αναφέρθηκε στο πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», επισημαίνοντας ότι συνέβαλε στην αναβάθμιση σχολικών εγκαταστάσεων, χωρίς όμως να καλύπτει το σύνολο των αναγκών.
Παράλληλα, έθεσε ως βασική προτεραιότητα την επιτάχυνση της απορρόφησης των διαθέσιμων χρηματοδοτήσεων από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και το ΕΣΠΑ.
Για τους μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους, αναφέρθηκε στην ανάγκη δημιουργίας μηχανισμών τεχνικής υποστήριξης και ωρίμανσης έργων.
Στο πλαίσιο αυτό, γνωστοποίησε ότι εξετάζεται, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η δημιουργία προγράμματος που θα βοηθήσει τους μικρούς Δήμους να προετοιμάζουν μελέτες και να προωθούν ταχύτερα τις αναγκαίες επενδύσεις.
Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι η εξασφάλιση χρηματοδότησης δεν αρκεί όταν ένας Δήμος δεν διαθέτει την τεχνική και διοικητική επάρκεια για να προετοιμάσει, να δημοπρατήσει και να υλοποιήσει ένα έργο.
Κλιματική κρίση και νέες υποχρεώσεις για την Αυτοδιοίκηση
Ο κ. Λιβάνιος αναφέρθηκε επίσης στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, χρησιμοποιώντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τις καταστροφικές πλημμύρες του Daniel στη Θεσσαλία.
Επισήμανε ότι η ένταση και η έκταση των ακραίων καιρικών φαινομένων δημιουργούν νέες υποχρεώσεις για τους Δήμους, τόσο στον προληπτικό σχεδιασμό όσο και στη διαχείριση και αποκατάσταση των καταστροφών.
Σημείωσε ότι η Αυτοδιοίκηση καλείται πλέον να αντιμετωπίσει πολύ μεγαλύτερες ανάγκες σε υποδομές, υπηρεσίες και πολιτική προστασία.
Το ζητούμενο: Από τις χρηματοδοτήσεις στην πραγματική λειτουργική ενίσχυση των Δήμων
Η τοποθέτηση του υπουργού Εσωτερικών στο Συνέδριο της ΚΕΔΕ περιλάμβανε συγκεκριμένες οικονομικές και διοικητικές εξαγγελίες, αλλά και αναγνώριση χρόνιων αδυναμιών της Αυτοδιοίκησης.
Οι πρόσθετοι πόροι για το ενεργειακό κόστος, η χρηματοδότηση των ΔΕΥΑ, η επιτάχυνση των προσλήψεων και η ενεργοποίηση των Εποπτών Νομιμότητας αποτελούν παρεμβάσεις των οποίων η αποτελεσματικότητα θα κριθεί στην εφαρμογή τους.
Παράλληλα, από την ομιλία προκύπτει ότι παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα: η επάρκεια των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, η κάλυψη των πραγματικών αναγκών στελέχωσης, η τεχνική υποστήριξη των μικρότερων Δήμων και η δυνατότητα των ΟΤΑ να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες υποχρεώσεις τους.
Το βασικό ερώτημα που παραμένει είναι κατά πόσο οι πρόσθετες ενισχύσεις και οι διοικητικές αλλαγές θα μεταφραστούν σε σταθερή οικονομική επάρκεια, περισσότερους εργαζομένους και καλύτερες υπηρεσίες προς τους πολίτες.
Αυτό είναι και το ουσιαστικό κριτήριο με το οποίο θα αξιολογηθούν οι κυβερνητικές δεσμεύσεις που διατυπώθηκαν από το βήμα του συνεδρίου της Καλαμάτας.
ΠΗΓΗ:myota
