Τα νησιά σε «Fast-Track» επιβίωση: Η έκτακτη ανάγκη ως το νέο όπλο κατά της λειψυδρίας

Η κλιματική κρίση και η ασφυκτική πίεση του τουρισμού μετατρέπουν το καθεστώς «έκτακτης ανάγκης» από μια νομική εξαίρεση στο βασικότερο καθημερινό εργαλείο διαχείρισης της λειψυδρίας στα ελληνικά νησιά.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του iefimerida.gr, επτά νησιωτικές περιοχές της χώρας—ανάμεσά τους η Αστυπάλαια, η Σύμη, η Πάτμος, η Λέρος, το Μεγανήσι, η Κέρκυρα και πρόσφατα η Κάρπαθος—βρίσκονται ήδη σε αυτό το ειδικό καθεστώς λόγω της δραματικής μείωσης των υδατικών τους αποθεμάτων.

Η κήρυξη έκτακτης ανάγκης επιτρέπει στους Δήμους να παρακάμπτουν τις χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες μηνών και να υλοποιούν κατεπείγοντα έργα ύδρευσης, όπως η άμεση εγκατάσταση φορητών μονάδων αφαλάτωσης και η ενίσχυση των δικτύων τους.

Ωστόσο, οι διαδικασίες δεν είναι πλέον ανεξέλεγκτες. Για να ανάψει το «πράσινο φως» το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, απαιτείται πλέον αυστηρή τεκμηρίωση και διπλό φίλτρο εγκρίσεων: η θετική γνωμοδότηση της ΡΑΑΕΥ και η σύμφωνη γνώμη της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, διασφαλίζοντας ότι η ταχύτητα των απευθείας αναθέσεων συνδυάζεται με τη διαφάνεια και την πραγματική ανάγκη.

Τι αναφέρει στο iefimerida ο δήμαρχος Αστυπάλαιας
Ο Νικόλαος Κομηνέας, δήμαρχος Αστυπάλαιας, είχε αντιληφθεί ήδη από τις αρχές του έτους ότι η Αστυπάλαια βρισκόταν μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση. Όπως σχολιάζει στο iefimerida.gr, η παρατεταμένη ανομβρία των τελευταίων ετών είχε μειώσει σημαντικά τα αποθέματα νερού στον ταμιευτήρα του Λιβαδιού, από τον οποίο υδρεύονται οι δύο μεγαλύτεροι οικισμοί του νησιού: η Χώρα και το Λιβάδι.

Παράλληλα, η συνεχής πτώση της στάθμης δεν επηρέαζε μόνο την ποσότητα αλλά και την ποιότητα του διαθέσιμου νερού, καθώς, όσο μειώνεται ο όγκος του ταμιευτήρα, τόσο δυσκολότερη γίνεται η αξιοποίηση του συνόλου των αποθεμάτων. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο δήμαρχος δεν ήταν διατεθειμένος να αναλάβει το παραμικρό ρίσκο για την υδροδότηση ενός νησιού που κάθε καλοκαίρι υποδέχεται χιλιάδες επισκέπτες.

Ο ίδιος εκτιμά πως η μισθωμένη μονάδα αφαλάτωσης θα έχει εγκατασταθεί έως τα τέλη Ιουνίου, προσφέροντας μια πρόσθετη δικλίδα ασφαλείας για την κάλυψη των αναγκών ύδρευσης. Ωστόσο, όπως ξεκαθαρίζει, η μεγαλύτερη ανησυχία του δήμου δεν αφορά τόσο τους θερινούς μήνες όσο το φθινόπωρο και τον επόμενο χειμώνα. Παρότι σήμερα εξακολουθούν να υπάρχουν διαθέσιμα αποθέματα νερού, η περαιτέρω μείωση της στάθμης του ταμιευτήρα και η αβεβαιότητα γύρω από τις βροχοπτώσεις δημιουργούν έναν ιδιαίτερα δύσκολο σχεδιασμό για τους επόμενους μήνες.

Όπως επισημαίνει ο κ. Κομηνέας, η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί πλέον μια θεωρητική συζήτηση, αλλά μια πραγματικότητα που βιώνουν ήδη τα νησιά του Αιγαίου. Την ώρα που σε άλλες περιοχές της χώρας καταγράφονται έντονες και καταστροφικές βροχοπτώσεις, σε νησιά όπως η Αστυπάλαια η έλλειψη βροχών γίνεται όλο και πιο αισθητή, ασκώντας ασφυκτική πίεση στους υδατικούς πόρους και αναγκάζοντας τις τοπικές αρχές να αναζητούν επειγόντως νέες λύσεις για να διασφαλίσουν την επάρκεια νερού τα επόμενα χρόνια.

Πάντως, η εικόνα που μεταφέρουν πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι πιο σύνθετη από αυτήν που αποτυπώνεται στις αποφάσεις έκτακτης ανάγκης. Αν και οι φετινές βροχοπτώσεις βελτίωσαν αισθητά τα υδατικά αποθέματα σε σχέση με πέρυσι, στο υπουργείο εκτιμούν ότι η λειψυδρία στα νησιά εξελίσσεται σε ένα πρόβλημα με μόνιμα χαρακτηριστικά, το οποίο δεν συνδέεται αποκλειστικά με την ανομβρία, αλλά και με τη συνεχή αύξηση της ζήτησης νερού λόγω της τουριστικής ανάπτυξης.

Οι ανάγκες ύδρευσης αυξάνονται με ταχύτερους ρυθμούς
Πηγές επισημαίνουν ότι σε αρκετές νησιωτικές περιοχές οι ανάγκες ύδρευσης αυξάνονται με ταχύτερους ρυθμούς από εκείνους με τους οποίους μπορούν να αναπτυχθούν νέες υποδομές, προκαλώντας διαρκή πίεση στα διαθέσιμα δίκτυα και στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις αφαλάτωσης. Όπως σημειώνουν, η πρόκληση δεν αφορά μόνο την επάρκεια των υδάτινων πόρων, αλλά και την ικανότητα των τοπικών αρχών να ωριμάσουν και να υλοποιήσουν εγκαίρως τα απαιτούμενα έργα.

Στο πλαίσιο αυτό, το καθεστώς έκτακτης ανάγκης αντιμετωπίζεται από πολλούς νησιωτικούς δήμους ως ένα αναγκαίο εργαλείο για επιτάχυνση των διαδικασιών, ιδίως σε περιπτώσεις όπου απαιτούνται άμεσες παρεμβάσεις για τη διασφάλιση της υδροδότησης ενόψει της θερινής περιόδου. Από το ΥΠΕΝ υπογραμμίζουν, πάντως, ότι η μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του προβλήματος θα προέλθει από μόνιμες υποδομές, όπως νέες μονάδες αφαλάτωσης, έργα αποθήκευσης νερού και εκσυγχρονισμό των δικτύων ύδρευσης, και όχι από τα έκτακτα μέτρα που εφαρμόζονται όταν η κατάσταση φτάνει στα όριά της.

Πηγή: iefimerida.gr