Γ. Νομικάριος στον topfm: «Το ξεκίνημα των σφουγγαράδων»: Μνήμη, συγκίνηση και ιστορία ζωντανεύουν στη Χάλκη (ηχητικό)
Της Ρένας Βενιανάκη
Ένα από τα πιο αυθεντικά και βαθιά φορτισμένα έθιμα του Αιγαίου αναβιώνει για ακόμη μία χρονιά στη Χάλκη, τιμώντας τη μακραίωνη παράδοση της σπογγαλιείας που στήριξε επί δεκαετίες τις τοπικές κοινωνίες, κυρίως της Χάλκης και της Καλύμνου. Στο επίκεντρο της εκδήλωσης βρίσκεται το
«ξεκίνημα των σφουγγαράδων», μια βιωματική αναπαράσταση του αποχαιρετισμού και της επιστροφής – το γνωστό «φεύγα και το έλα». Αύριο, Σάββατο, 18 Απριλίου 2026, στη Χάλκη η γιορτή θα ανοίξει με μουσική και χορό, με τη συμμετοχή των συλλόγων «Χορογένεσις» Καλύμνου, Σύλλογος
Χαλκιτών Ρόδου «Άγιος Ιωάννης» και Πολιτιστικός Σύλλογος Χάλκης «Το Μύρτος».
Την Κυριακή 19 Απριλίου 2026, θεατρικό δρώμενο θα παρουσιάσει τη ζωή των σφουγγαράδων – το «φεύγα και το έλα» – με τη συμμετοχή παιδιών από την Κάλυμνο.
«Ένα βαρύ επάγγελμα, μια βαριά ιστορία»
Ο αφηγητής της εκδήλωσης, Γιάννης Νομικάριος, μιλώντας στον topfm και τη Ρένα Βενιανάκη, υπογράμμισε τη δυσκολία και το κόστος της σπογγαλιείας:
«Είναι ένα ανάδελφο επάγγελμα, μια βαριά αφήγηση. Χάσαμε πάρα πολύ κόσμο μέχρι να μάθουμε τα σκοτεινά σημάδια αυτού του δύσκολου δρόμου». Όπως εξήγησε, η αφήγηση βασίζεται σε πραγματικές μαρτυρίες και ιστορικές πηγές, μεταφέροντας τη σκληρή πραγματικότητα των δυτών από τα τέλη του
19ου αιώνα.
Από την άνθηση στην τραγωδία
Η σπογγαλιεία υπήρξε βασική πηγή βιοπορισμού για εκατοντάδες ανθρώπους στα Δωδεκάνησα, με καΐκια που έφευγαν για μήνες χωρίς καμία εγγύηση επιστροφής. Ο κ. Νομικάριος αναφέρθηκε και στην καθοριστική –αλλά επικίνδυνη– εισαγωγή του σκάφανδρου, που αύξησε την παραγωγή, αλλά
κόστισε ανθρώπινες ζωές.
Οι αφανείς ηρωίδες: οι γυναίκες των σφουγγαράδων
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις γυναίκες: «Ήταν οι πραγματικές ηρωίδες. Μητέρες, πατέρες, γιατροί – τα πάντα για την οικογένεια». Όπως τόνισε, η εκδήλωση αποτίει φόρο τιμής στον δικό τους σιωπηλό αγώνα. Να σημειωθεί ότι υπήρχαν και γυναίκες δύτες, μάλιστα υπάρχει και σύλλογος αυτοδυτών
γυναικών « Η κόρη της Καλύμου».
Μια ζωντανή αναπαράσταση με τη νέα γενιά
Η εκδήλωση δομείται μέσα από σκηνές καθημερινότητας: τον αποχαιρετισμό, τη ζωή στο καΐκι και την αγωνία της επιστροφής. Συγκινητική είναι η συμμετοχή των παιδιών, που «αν και δεν έζησαν αυτές τις εποχές, τις αποδίδουν συγκλονιστικά».
Το δρώμενο κορυφώνεται με το συμβολικό «σταύρωμα» των καϊκιών στο λιμάνι, μετατρέποντας τη Χάλκη σε σκηνή συλλογικής μνήμης και συγκίνησης.
Aκούστε τις δηλώσεις του Γιάννη Νομικάριου στον topfm (ηχητικό)
