Ειρήνη Σαμαρά στον topfm: «Ο σχολικός εκφοβισμός δεν γεννιέται στο προαύλιο: Η κοινωνία καθρεφτίζεται στις συγκρούσεις των μαθητών» (ηχητικό)

Της Ρένας Βενιανάκη

Ο σχολικός εκφοβισμός αποτελεί ένα φαινόμενο που τα τελευταία χρόνια απασχολεί όλο και περισσότερο τη δημόσια συζήτηση. Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού σήμερα και στον topfm και τη Ρένα Βενιανάκη μίλησε η Ειρήνη Σαμαρά, φιλόλογος και εξέφρασε την άποψη ότι η βία που εμφανίζεται μέσα στα σχολεία δεν είναι ένα απομονωμένο πρόβλημα των μαθητών, αλλά αντανάκλαση των κοινωνικών πιέσεων και ανισοτήτων που διαπερνούν την καθημερινότητα της σύγχρονης κοινωνίας.
Όπως εξηγεί, ο σχολικός εκφοβισμός εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους: από τη σωματική βία και τους καβγάδες μέχρι τη λεκτική υποτίμηση, τα πειράγματα, την απομόνωση ή τον χλευασμό ενός παιδιού από τους συμμαθητές του. Παρότι τέτοια φαινόμενα υπήρχαν και στο παρελθόν, σήμερα έχουν μεγαλύτερη ορατότητα, καθώς τα περιστατικά δημοσιοποιούνται πιο εύκολα και συχνά λαμβάνουν μεγαλύτερες διαστάσεις.
Η ίδια τονίζει ότι το σχολείο αποτελεί μικρογραφία της κοινωνίας. Οι μαθητές μεταφέρουν στο προαύλιο τις εμπειρίες και τα φορτία που κουβαλούν από το οικογενειακό και κοινωνικό τους περιβάλλον. Σε μια εποχή έντονης οικονομικής και κοινωνικής πίεσης, η συσσωρευμένη ένταση που βιώνουν οι ενήλικες συχνά μεταφέρεται στα παιδιά, τα οποία εσωτερικεύουν πρότυπα επιβολής και επιθετικότητας.
Ιδιαίτερο ρόλο παίζει και η οικογένεια, καθώς αποτελεί τον πρώτο χώρο κοινωνικοποίησης του παιδιού. Ωστόσο, η φιλόλογος κ. Σαμαρά υπογραμμίζει ότι η ευθύνη δεν περιορίζεται μόνο στο οικογενειακό περιβάλλον, αλλά συνδέεται με ένα ευρύτερο κοινωνικό μοντέλο όπου συχνά κυριαρχεί η λογική του ισχυρότερου.
Όσον αφορά τον ρόλο του σχολείου, η Ειρήνη Σαμαρά επισημαίνει ότι μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα πρόληψης. Προτείνει την ενίσχυση του υποστηρικτικού δικτύου των σχολικών μονάδων με μόνιμη παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα οι εντάσεις και οι «αόρατες» μορφές βίας που προηγούνται των σοβαρότερων περιστατικών.
Παράλληλα, θεωρεί απαραίτητη την εισαγωγή προγραμμάτων συναισθηματικής νοημοσύνης και συνεργασίας, ώστε το σχολείο να μην περιορίζεται μόνο στη μετάδοση γνώσεων αλλά να καλλιεργεί και τις κοινωνικές δεξιότητες των μαθητών. Η ενίσχυση της αλληλεγγύης και η αποδυνάμωση του ανταγωνισμού, όπως σημειώνει, μπορούν να λειτουργήσουν ως βασικά εργαλεία πρόληψης.
Καταλήγοντας, η φιλόλογος επισημαίνει ότι ο σχολικός εκφοβισμός είναι ένα βαθιά κοινωνικό φαινόμενο που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με απλές ερμηνείες ή μεμονωμένες παρεμβάσεις. Αντίθετα, απαιτεί συλλογική προσπάθεια από την πολιτεία, το σχολείο, την οικογένεια και την κοινωνία συνολικά, ώστε να διαμορφωθεί ένα περιβάλλον που θα προάγει τον σεβασμό και τη συνεργασία αντί της βίας.

Ακούστε τις δηλώσεις της Ειρήνης Σαμαρά στον topfm (ηχητικό):