Στα τελευταία μίλια πριν το λιμάνι, το πλοίο γέρνει και το νησί ανοίγει μπροστά σου σαν φτερούγα. Δύο κόλποι, μια στενή γλώσσα γης να τους ενώνει στη μέση, και ψηλά το κάστρο να κρατάει τον ουρανό. Έτσι σε υποδέχεται η Αστυπάλαια, η πεταλούδα του Αιγαίου, το δυτικότερο νησί των Δωδεκανήσων, εκεί όπου οι Κυκλάδες τελειώνουν και δεν έχουν αποφασίσει ακόμα να παραδοθούν.
Ασβέστης πάνω σε ασβέστη
Ανεβαίνεις προς τη Χώρα με τον αέρα στην πλάτη. Οι οκτώ ανεμόμυλοι στέκουν στη σειρά, με τις κόκκινες σκεπές τους, φύλακες μιας ράχης που κατεβαίνει αμφιθεατρικά προς τη θάλασσα. Παλιότερα ήταν περισσότεροι. Το χωριό ξεκινά από κει και σκαρφαλώνει, ασβέστης πάνω σε ασβέστη, μέχρι να συναντήσει την πύλη του κάστρου.
Το κάστρο των Querini
Το λένε κάστρο των Querini. Το 1207 ο Μάρκος Σανούδος παραχώρησε το νησί στον Ιωάννη Querini, και η βενετσιάνικη οικογένεια το κράτησε αιώνες, χτίζοντας πάνω στην αρχαία ακρόπολη. Περνάς την καμάρα της εισόδου και βρίσκεσαι μπροστά σε δύο εκκλησίες κουρνιασμένες μέσα στα τείχη: την Παναγία του Κάστρου, τον Ευαγγελισμό, με το σκαλιστό τέμπλο της, και δίπλα τον Άγιο Γεώργιο. Λίγο πιο έξω, στο χείλος του βράχου, η Παναγία η Πορταΐτισσα, που την έχτισε γύρω στα 1762 ο τυφλός γέροντας Άνθιμος από την Κεφαλονιά, φέρνοντας αντίγραφο της εικόνας από το Ιβήρων.
Το βράδυ κατεβαίνω. Ο ήλιος φεύγει πίσω από τη Χώρα και ο ασβέστης κρατάει το ροζ για λίγα λεπτά ακόμα, πριν σβήσει. Κάθεσαι στα σκαλιά και μετράς πόσα ονόματα κουβαλάει αυτός ο τόπος. Οι αρχαίοι τη φώναζαν και Ιχθυόεσσα, για τα ψάρια της. Από δω καταγόταν κι ο Κλεομήδης, ο πυγμάχος που, λέει ο μύθος, έχασε άδικα τον τίτλο του και τρελάθηκε.
Ο κύκλος του χρόνου στη Μαλτεζάνα
Την επόμενη μέρα τραβάω ανατολικά, προς τη Μαλτεζάνα. Στην Ανάλυψη, τα Λουτρά του Ταλαρά κρατούν στο δάπεδό τους ένα παλαιοχριστιανικό ψηφιδωτό: η προσωποποίηση του Χρόνου, τα ζώδια, οι εποχές. Στέκεσαι πάνω σ’ αυτές τις πέτρες που κάποιος έστρωσε δεκαπέντε αιώνες πριν, κι ο κύκλος του χρόνου σε κοιτάζει από κάτω σαν να μη μεσολάβησε τίποτα.
Στο Έξω Νησί, για μπάνιο
Ο στενός λαιμός που είδες από το πλοίο χωρίζει την Αστυπάλαια στα δύο: το Μέσα Νησί, με τη Χώρα και τους οικισμούς, και το Έξω Νησί δυτικά, εκεί που τελειώνει ο άσφαλτος και αρχίζει το χώμα. Στις Βάτσες η άμμος είναι ψιλή και τα γέρικα αρμυρίκια ρίχνουν σκιά ως το νερό. Λίγο πιο κάτω τα Καμινάκια, όρμος με βαθιά νερά και μια ταβέρνα στην παραλία, από τις λίγες φορές που πρέπει να αφήσεις το αμάξι και να κατέβεις με τα πόδια αξίζει η κατηφόρα προς τον Άγιο Ιωάννη. Στα νοτιοανατολικά, τα καραβάκια σε περνούν στην Κουτσομύτη και τις Κούνουπες, μέσα σε νερά που αλλάζουν χρώμα με τον βυθό.
Το φαγητό εδώ δεν παριστάνει την εμπειρία. Στα τραπέζια βρίσκεις κατσίκι στον φούρνο, χειροποίητες πίτες, τυριά και ψάρι της ημέρας. Στα Καμινάκια, η κυρία Λίντα ψήνει το ψωμί σε ξυλόφουρνο και μαγειρεύει τα δικά της αγριοκάτσικα, το είδος του τραπεζιού που θυμάσαι όχι για το πιάτο αλλά για την ώρα.
Το εργαστήριο του μέλλοντος
Το νησί δεν ζει μόνο από το παρελθόν του. Από το 2021 η Αστυπάλαια έγινε πειραματικό «έξυπνο και βιώσιμο νησί»: μαζί με το Volkswagen Group και το ελληνικό κράτος έβαλε στους δρόμους της ηλεκτρικά οχήματα και ηλιακό πάρκο, αλλάζοντας τη μία μετακίνηση μετά την άλλη. Σήμερα τη μεταφορά την κλείνεις από το κινητό. Το ASTYBUS λειτουργεί σαν κοινόχρηστο ταξί με ηλεκτρικά αυτοκίνητα, και το 2025 έσπασε τα δικά του ρεκόρ διαδρομών. Παράξενο να ακούς τη σιωπή ενός ηλεκτρικού να διασχίζει έναν δρόμο που ήξερε μόνο τον αέρα.
Εκτός σεζόν
Στην Κρεμαστή, το απόγευμα, το νερό είναι ακίνητο. Κανείς δεν φωνάζει, κανένα μαγαζί δεν παίζει μουσική. Εκτός σεζόν, η Αστυπάλαια γίνεται πάλι δική της. Οι λίγοι που έμειναν κρατούν ανοιχτά, όχι για σένα, για τους εαυτούς τους. Φεύγοντας, το πλοίο ξεμακραίνει και η φτερούγα κλείνει σιγά σιγά στο σκοτάδι. Πάνω, ένα φως στο κάστρο μένει αναμμένο. Δεν το άναψε κανείς για τον επισκέπτη. Απλώς εκεί ζει ακόμα κόσμος.
ΠΗΓΗ: tornosnews.gr
