Τέλος η δεύτερη Κυριακή: Όλες οι ανατροπές στις εκλογές και τη λειτουργία των Δήμων με «Εναλλακτική Ψήφο» και e-κάλπες

Με μια ματιά:

• Τέλος ο β’ γύρος: Από το 2028 οι αυτοδιοικητικές εκλογές τελειώνουν σε μία Κυριακή, με τη θέσπιση της εναλλακτικής ψήφου στα ψηφοδέλτια.
• Ηλεκτρονικές κάλπες: Καθιερώνεται ψηφιακή ψηφοφορία για ετεροδημότες σε ειδικά κέντρα, καθώς και ηλεκτρονικά τοπικά δημοψηφίσματα για τη συμμετοχή των πολιτών.
• Ξεκάθαροι ρόλοι: Ενοποιούνται 2.000 διάσπαρτες διατάξεις σε 6 βιβλία, ξεκαθαρίζοντας οριστικά τις αρμοδιότητες και μειώνοντας τη γραφειοκρατία μεταξύ δήμων και περιφερειών.
• Χρονοδιάγραμμα: Η δημόσια διαβούλευση του νομοσχεδίου ολοκληρώνεται στις 4 Ιουνίου 2026 και η ψήφισή του στη Βουλή αναμένεται εντός του ίδιου μήνα.

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση, συνιστά μία από τις πιο ριζικές θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών στη δομή και τη λειτουργία του κράτους. Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών επιχειρεί να θεραπεύσει χρόνιες παθογένειες, κωδικοποιώντας ένα δαιδαλώδες νομοθετικό πλαίσιο 2.000 διάσπαρτων διατάξεων σε ένα ενιαίο, εύχρηστο κείμενο 761 άρθρων, διαρθρωμένο σε έξι βιβλία.

Η πλέον εμβληματική ανατροπή αφορά το εκλογικό σύστημα των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) α’ και β’ βαθμού, το οποίο αλλάζει φυσιογνωμία από τις αναμετρήσεις του 2028. Με την οριστική κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών, η ανάδειξη των δημοτικών και περιφερειακών αρχών θα ολοκληρώνεται σε μία μόνο Κυριακή, η οποία ορίζεται σταθερά ως η τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου κάθε πέμπτου έτους. Η θεσμοθέτηση της «Εναλλακτικής Ψήφου» επιτρέπει στους πολίτες να δηλώνουν στο ίδιο ψηφοδέλτιο τον δεύτερο συνδυασμό της προτίμησής τους. Εάν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει το όριο του 42% + 1 ψήφο επί των πρωτογενών έγκυρων ψηφοδελτίων, ενεργοποιείται άμεσα η δεύτερη φάση προσμέτρησης από το αρμόδιο δικαστήριο, όπου οι εναλλακτικές ψήφοι των αποκλεισμένων συνδυασμών αναδιανέμονται στους δύο επικρατέστερους.

Παράλληλα, ο Κώδικας εισάγει πρωτοποριακές ψηφιακές καινοτομίες με στόχο την ενίσχυση της συμμετοχής και την καταπολέμηση της αποχής. Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα προαιρετικής ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα για τους ετεροδημότες, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, εκμηδενίζοντας το κόστος μετακίνησης. Στην ίδια κατεύθυνση, θεσμοθετούνται τα συμβουλευτικά τοπικά δημοψηφίσματα με αυστηρές εγγυήσεις αδιαβλήτου, καθώς και η ψηφιακή αναβάθμιση των Συμβουλίων Νέων.

Στο διοικητικό πεδίο, η μεταρρύθμιση εισάγει τις αρχές της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, οριοθετώντας με απόλυτη σαφήνεια τις αρμοδιότητες ανάμεσα στο κεντρικό κράτος, τις περιφέρειες και τους δήμους. Η εξάλειψη των επικαλύψεων και των νομικών κενών αναμένεται να μειώσει δραστικά το διοικητικό κόστος και τις καθυστερήσεις, διασφαλίζοντας την ασφάλεια δικαίου. Επιπλέον, το νέο πλαίσιο ενισχύει τη διαφάνεια και την οικονομική λογοδοσία των ΟΤΑ, ενώ ευθυγραμμίζει την ελληνική νομοθεσία με τα ευρωπαϊκά πρότυπα μέσω της ενσωμάτωσης του πρόσθετου πρωτοκόλλου του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας. Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 4 Ιουνίου 2026, ανοίγοντας τον δρόμο για την κατάθεση και ψήφιση του Κώδικα στη Βουλή εντός του ίδιου μήνα.

ΠΗΓΗ: thetoc.gr