Οι φορείς του κλάδου θεωρούν ότι η κατάσταση θα ξεκαθαρίσει μετά το καθολικό Πάσχα και ποντάρουν στο γεγονός ότι ο ελληνικός τουρισμός έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια την ανθεκτικότητά του στις κρίσεις
Την περασμένη εβδομάδα στην Κρήτη, στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου, προσγειώθηκε η πρώτη πτήση τσάρτερ από την Ελβετία, με την περίοδο αυτή, στα μέσα Μαρτίου, να σηματοδοτεί ουσιαστικά και την έναρξη της σεζόν στο νησί για τον μαζικό τουρισμό. Μάλιστα, στον μεγαλύτερο νησιωτικό προορισμό του Αιγαίου φέτος η θερινή σεζόν εκκινεί λίγο νωρίτερα από πέρυσι με περισσότερες πτήσεις από Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο, τις δύο πρώτες αγορές εισερχόμενου τουρισμού για την Ελλάδα, ενώ αντίστοιχα σε έναν επίσης πολύ δημοφιλή προορισμό που ξεκινά μαζί με την Κρήτη πιο νωρίς, τη Ρόδο, οι πρώτες πτήσεις, πιο μαζικά, έρχονται την τελευταία εβδομάδα του Μαρτίου.
Οι Ευρωπαίοι
Η θερινή σεζόν λοιπόν ξεκινά τώρα, με τα πρώτα μηνύματα για τον εισερχόμενο τουρισμό στους νησιωτικούς προορισμούς να είναι μεν στη μεγάλη εικόνα θετικά, τον προβληματισμό ωστόσο να είναι δεδομένος, όπως δεδομένο είναι και το πάγωμα στη ροή των νέων κρατήσεων πιο έντονα από την περασμένη εβδομάδα συνεπεία των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Οι τουριστικοί φορείς δεν παύουν να επαναλαμβάνουν τις τελευταίες μέρες ότι είναι νωρίς για συμπεράσματα, θεωρώντας ότι η εικόνα θα ξεκαθαρίσει περισσότερο μετά το καθολικό Πάσχα, συνιστούν σε αυτή τη φάση ψυχραιμία, εστιάζουν στην παράμετρο «διάρκεια» της γεωπολιτικής κρίσης και δηλώνουν ότι ο ελληνικός τουρισμός έχει αποδείξει πολλαπλώς τα τελευταία χρόνια την ανθεκτικότητά του στις κρίσεις, έχοντας ανταποκριθεί επιτυχώς και κερδίζοντας το στοίχημα των κρατήσεων της τελευταίας στιγμής.
Με την ελπίδα όλων η νέα αυτή γεωπολιτική κρίση να τελειώσει το συντομότερο δυνατό, η ανησυχία τώρα σε σχέση με την πορεία -για το καλοκαίρι του 2026- του κλάδου που συμβάλλει καθοριστικά στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της χώρας με ταξιδιωτικές εισπράξεις το 2025 πάνω από 23,6 δισ. ευρώ (+9,4% έναντι του 2024), επικεντρώνεται σε δύο βασικά σημεία όσον αφορά τους ξένους επισκέπτες της χώρας. Καταρχάς, στο αν η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή θα επηρεάσει τις τσέπες των Ευρωπαίων, που είναι και η βασική δεξαμενή εισερχόμενου τουρισμού για τη χώρα. Επιπλέον, αν θα συνεχίσουν και φέτος να έρχονται οι Αμερικανοί που δίνουν ιδιαίτερη σημασία στον παράγοντα της ασφάλειας του ταξιδιωτικού τους προορισμού και συγκαταλέγονται στο top 5 των σημαντικότερων αγορών για την Ελλάδα ξοδεύοντας τα περισσότερα, αφού έρχονται από μακριά και έχουν μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής συνδυάζοντας περισσότερους από έναν προορισμούς στη χώρα.
Οι κρατήσεις
Eνα πρώτο στίγμα έδωσε την περασμένη εβδομάδα ο πρόεδρος της μεγαλύτερης εγχώριας αεροπορικής, η οποία από τις 28 Φεβρουαρίου, οπότε ξεκίνησε και ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, έχει να διαχειριστεί μία δύσκολη συνθήκη καθημερινά με ακυρώσεις πτήσεων, μετάθεση κρατήσεων και επιστροφές χρημάτων σε ταξιδιώτες που είχαν προγραμματίσει ταξίδια στην περιοχή και τις γύρω αγορές: «Είναι νωρίς να προβλέψουμε τι θα γίνει και πόσο θα διαρκέσει η κρίση, αν θα είναι για τις επόμενες εβδομάδες ή για όλη τη θερινή περίοδο», ανέφερε την περασμένη Πέμπτη ο πρόεδρος της AEGEAN, Ευτύχης Βασιλάκης. «Μέχρι το τέλος του μήνα θεωρώ ότι θα έχουμε μία σαφέστερη εικόνα, γιατί όπως έχει δείξει η πρόσφατη εμπειρία το κοινό θέλει ένα διάστημα 3-4 εβδομάδων ως αντίδραση», δήλωσε ο ίδιος, προσθέτοντας ότι η εικόνα στη ροή των κρατήσεων της αεροπορικής είναι αντίστοιχη με ό,τι συνέβη πριν από 4 χρόνια, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία: «Εχουμε μείωση κατά 8%-10% στη ροή κρατήσεων σε σχέση με τις προηγούμενες εβδομάδες, ποσοστό που ενδέχεται να ομαλοποιηθεί ανάλογα με το τι θα συμβεί το επόμενο διάστημα».
Από την πλευρά τους οι ξενοδόχοι διαπιστώνουν τις τελευταίες ημέρες πάγωμα στις κρατήσεις, που εύλογα προκαλεί ανησυχία. «Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να κρατάμε τη θετική ατζέντα ψηλά γιατί ο ελληνικός τουρισμός έχει επιδείξει εξαιρετική ανθεκτικότητα σε κρίσεις», δηλώνει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων, Γιάννης Χατζής, προσθέτοντας ότι σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας «το χειρότερο είναι να εγκλωβιστούμε στη φασαρία γεγονότων που δεν περνούν από το χέρι μας. Είναι σημαντικό να δουλέψουμε πάνω σε αυτά που μπορούμε να επηρεάσουμε και το βασικότερο από αυτά είναι η διαφύλαξη της ανταγωνιστικότητας των ξενοδοχείων μας».
Στο ίδιος μήκος κύματος δηλώνει στο «ΘΕΜΑ» και ο πρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος, Αλέξανδρος Βασιλικός, επισημαίνοντας ότι είναι νωρίς ώστε να διαμορφωθεί μία σαφής τάση και ότι είναι εύλογη η επιφυλακτικότητα των διεθνών ταξιδιωτών σε μία φάση όπου η διεθνής κοινότητα προσπαθεί να ζυγίσει την κατάσταση, χωρίς να είναι διακριτή ακόμη η διάρκεια της κρίσης. Ο κ. Βασιλικός στέκεται και αυτός στην εξαιρετική ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει ο ελληνικός τουρισμός τα τελευταία χρόνια.
Τα πιθανά σενάρια
Στην Κρήτη, τον προορισμό που ξεκινά πρώτος τη θερινή σεζόν, τα μηνύματα πριν από την 28η Φεβρουαρίου ήταν πολύ θετικά με συνεχή ροή νέων κρατήσεων, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Ενωσης Ξενοδόχων Ηρακλείου Νίκος Χαλκιαδάκης, ωστόσο «τις τελευταίες ημέρες βλέπουμε πιο παγωμένη την εικόνα – η διάθεση των ταξιδιωτών δεν είναι τόσο καλή και πλέον ελπίζουμε περισσότερο στις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής για το Πάσχα. Για το καλοκαίρι νέες κρατήσεις γίνονται, ωστόσο με πολύ πιο αργούς ρυθμούς – έχει ανακοπεί η ροή. Επειδή έχουμε τη δυνατότητα να βλέπουμε και τις αναζητήσεις των υποψήφιων ταξιδιωτών στα οnline συστήματα, διαπιστώνουμε ότι η ζήτηση υπάρχει όπως πέρυσι – και ακόμη περισσότερο. Αναζητήσεις γίνονται, όμως το τελικό “κλικ” για την κράτηση δεν γίνεται εύκολα. Γι’ αυτό θεωρούμε ότι τα πάντα εξαρτώνται από τη διάρκεια της κρίσης».
Στo αβέβαιο περιβάλλον ειδικά για τον ελληνικό τουρισμό εστιάζει και η Alpha Bank, αναφέροντας σε σχετική της ανάλυση τα πιθανά σενάρια από την παράταση της διάρκειας ή και διεύρυνση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε μακροοικονομικό επίπεδο. «Η αυξημένη αβεβαιότητα στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου ενδέχεται να έχει επιπτώσεις για τον ελληνικό τουρισμό, οδηγώντας σε μείωση των αφίξεων ιδίως μέσω κρουαζιέρας. Εάν ωστόσο το πεδίο των επιχειρήσεων περιοριστεί στη Μέση Ανατολή, ο ελληνικός τουρισμός πιθανότατα να ευνοηθεί αυξάνοντας το μερίδιο αγοράς έναντι των ανταγωνιστικών προορισμών, όπως είχε παρατηρηθεί στις αρχές της δεκαετίας του 2010 κατά την Αραβική Ανοιξη. Σε κάθε περίπτωση, αξίζει να σημειωθεί ότι ο ελληνικός τουρισμός αποδείχτηκε ιδιαίτερα ανθεκτικός στην πανδημική κρίση, καθώς ανέκαμψε με ταχύ ρυθμό μετά τις ισχυρές αρνητικές επιδράσεις των lockdowns, καταγράφοντας νέα ιστορικά υψηλά τα τελευταία χρόνια και αυξάνοντας το μερίδιό του στις παγκόσμιες τουριστικές αφίξεις».
Στο πιο άμεσο διάστημα, οι πρώτες επιπτώσεις από τον πόλεμο για τον ελληνικό τουρισμό έχουν να κάνουν με θέματα καθημερινής διαχείρισης κρατήσεων, αλλά και ακυρώσεων.
«Καθημερινά τρέχουμε να διαχειριστούμε ζητήματα σε σχέση με πληρωμένα αεροπορικά και ξενοδοχεία που έχουν ακυρωθεί λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Ειδικά σε σχέση με τα ξενοδοχεία, αυτό που επιτυγχάνουμε τις περισσότερες φορές είναι να έχουμε ανοικτά voucher και με μεγαλύτερη δυσκολία επιστροφή χρημάτων. Δε γνωρίζουμε ωστόσο κατά πόσο θα υπάρχει η ψυχολογία στο άμεσο διάστημα να ταξιδέψει κανείς στους γύρω προορισμούς», δηλώνει στο «ΘΕΜΑ» η κυρία Μαρία Αλιφραγκή, διευθύνουσα σύμβουλος και συνιδιοκτήτρια του ταξιδιωτικού πρακτορείου Signature Travel. Από την άλλη, όπως δηλώνει η ίδια, οι ευρωπαϊκοί προορισμοί συνεχίζουν και «κρατούν» ως προς τη ζήτηση, αν και όπως είναι φυσιολογικό με σαφώς χαμηλότερους ρυθμούς, «γι’ αυτό και ελπίζουμε να τελειώσει η έκρυθμη κατάσταση όσο πιο σύντομα γίνεται».
Το ερωτηματικό
Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, όσον αφορά τον εισερχόμενο τουρισμό για το επόμενο διάστημα, με βάση τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από τα μέλη της Ομοσπονδίας Τουριστικών Γραφείων FEDHATTA η αγορά πράγματι έχει παγώσει, χωρίς όμως να έχει διαμορφωθεί εικόνα ανατροπής των τουριστικών ροών προς την Ελλάδα. Η κινητικότητα της αγοράς αναμένεται να αποτυπωθεί καθαρότερα κατά την περίοδο του καθολικού Πάσχα, όταν παραδοσιακά ενισχύεται η ζήτηση από βασικές αγορές τροφοδότησης του ελληνικού τουρισμού, όπως η Ευρώπη, η Αμερική και άλλες διεθνείς αγορές.
Ερωτηματικό ειδικά γι’ αυτό το πρώτο διάστημα προκύπτει για τον τουρισμό από το Ισραήλ, μία από τις πιο δυναμικές αγορές του εισερχόμενου τουρισμού, όπως έδειξαν τα νούμερα της περσινής χρονιάς, η οποία τροφοδοτεί όλη την Ελλάδα -νησιωτική, ηπειρωτική, αλλά και τα δύο μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας-, έχοντας το επιπλέον χαρακτηριστικό ότι ανακάμπτει πολύ γρήγορα. Είναι χαρακτηριστικό ότι για το 2025 το Ισραήλ βρέθηκε στην 8η θέση των διεθνών αγορών για το μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας, το «Ελευθέριος Βενιζέλος», καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση, στο +25% σε σύγκριση με το 2024 ως προς την απευθείας διεθνή επιβατική κίνηση από και προς την Αθήνα, παρά την αναστολή των πτήσεων τον Ιούνιο του 2025. Στην τωρινή συγκυρία, στη Θεσσαλονίκη, μία αγορά όπου σημαντικό κομμάτι της διεθνούς κίνησης αφορά τους Ισραηλινούς, η εικόνα για τον τουρισμό της πόλης δεν φαίνεται να επηρεάζεται επί του παρόντος, όπως δηλώνει στο «ΘΕΜΑ» ο πρόεδρος της Ενωσης Ξενοδόχων Ανδρέας Mανδρίνος: «Συνολικά η Θεσσαλονίκη παραμένει ανοδική αυτή την περίοδο. Δεν βλέπουμε ακυρώσεις άξιες λόγου αυτή τη στιγμή ούτε από την ισραηλινή αγορά».
Η εικόνα για το καλοκαίρι
Με ορίζοντα το ελληνικό καλοκαίρι, οι τουριστικοί φορείς εκτιμούν ότι η Ελλάδα έχει όλες τις προϋποθέσεις, αρχής γενομένης από την αυξημένη αεροπορική συνδεσιμότητα, να βρεθεί για άλλη μια χρονιά στους top ευρωπαϊκούς προορισμούς. Ομως, από την άλλη πλευρά, η εξέλιξη της σεζόν συναρτάται τώρα με την ένταση και τη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή, που επηρεάζει αναπόφευκτα την ψυχολογία.
Σε επίπεδο προετοιμασίας, η ζυγαριά κλίνει υπέρ του κλάδου αν ληφθεί υπόψη η αυξημένη συνδεσιμότητα σε σύγκριση με το (πολύ καλό) 2025 από πλευράς των αεροπορικών εταιρειών και η προσθήκη επιπλέον θέσεων από τους μεγάλους ταξιδιωτικούς οργανισμούς, όπως π.χ. οι Jet2.com και Jet2holidays από το Ηνωμένο Βασίλειο, που προσφέρει φέτος το μεγαλύτερο πρόγραμμα από ποτέ για Ελλάδα με περισσότερες από 3,5 εκατομμύρια θέσεις σε 15 ελληνικά αεροδρόμια και 23 ελληνικούς προορισμούς, μεταξύ των οποίων και λιγότερο γνωστοί στο βρετανικό κοινό, όπως η Κάλυμνος, η Σύμη, τα νησιά του Αργοσαρωνικού, η Πιερία, αλλά και η Σάμος. Από τη Γερμανία, την πρώτη αγορά εισερχόμενου τουρισμού για την Ελλάδα, ο μεγαλύτερος ταξιδιωτικός οργανισμός, η TUI, δηλώνει ότι καταγράφει «ισχυρή ζήτηση για τη θερινή σεζόν» για τη χώρα μας, ενώ και η Alltours διαπιστώνει κρατήσεις που «ξεπερνούν σημαντικά τα επίπεδα του 2025».
Στον αντίποδα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή μπορεί να ανατρέψουν ανά πάσα στιγμή την εικόνα. Ενδεικτικά, από έρευνα της Barclays προκύπτει κάθετη πτώση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης στο Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες ευρωπαϊκές αγορές, αλλά και τις ΗΠΑ, σε συνέχεια των γεωπολιτικών εξελίξεων. Το κοινό διατηρεί μεν την επιθυμία για δαπάνες στην ψυχαγωγία, στα ταξίδια, στην ευεξία και τις εμπειρίες γενικότερα, όμως η εξισορρόπηση της σχέσης ποιότητα-τιμή και η σύνεση στις δαπάνες θα παραμείνουν στο επίκεντρο τους επόμενους μήνες. Το ενεργειακό κόστος είναι αυτό που ανησυχεί περισσότερο, με πάνω από 4 στους 5 ή 82% να εκφράζουν την ανησυχία τους ότι ο πόλεμος θα οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των καυσίμων, των λογαριασμών ενέργειας (81%) και του πληθωρισμού (78%). Οι τιμές των τροφίμων ανησυχούν το 76%, η αναστάτωση στην εφοδιαστική αλυσίδα το 70% και η οικονομική επιβράδυνση το 69%.
Αυτοί ακριβώς είναι οι λόγοι για τους οποίους εκφράζουν την ανησυχία τους και οι εγχώριοι τουριστικοί φορείς, κατά πόσο δηλαδή οι Ευρωπαίοι θα προσπαθήσουν να περιορίσουν δαπάνες και έξοδα φέτος το καλοκαίρι κάνοντας περικοπές στα ταξίδια τους. Η… τσέπη των Ευρωπαίων παίζει καθοριστικό ρόλο αν ληφθεί υπόψη ότι πέντε μόνο αγορές (Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία) εισφέρουν με βάση τα επίσημα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος σχεδόν το ήμισυ (48%) των συνολικών εσόδων του εισερχόμενου τουρισμού τα τελευταία χρόνια.
Στο μέτωπο της αμερικανικής αγοράς, είναι γεγονός ότι φέτος, με βάση τον μέχρι στιγμής προγραμματισμό, οι πτήσεις από και προς ΗΠΑ τη θερινή περίοδο θα είναι περισσότερες από ποτέ, ξεπερνώντας το ρεκόρ των 103 απευθείας πτήσεων σε εβδομαδιαία βάση που ήταν στην αιχμή της θερινής σεζόν πέρυσι. Επιπλέον, στον προγραμματισμό τους οι αμερικανικές αεροπορικές έχουν ανακοινώσει ότι θα ξεκινήσουν νωρίτερα την άνοιξη τα θερινά τους δρομολόγια σε συγκεκριμένους προορισμούς, όπως η DELTA για Ατλάντα 20 ημέρες νωρίτερα, ενώ δύο εβδομάδες νωρίτερα έχουν ανακοινώσει η United Αirlines από το Σικάγο, η Delta από τη Βοστόνη και η American από το Σάρλοτ στη Βόρεια Καρολίνα. Το ερώτημα που τίθεται εν προκειμένω όμως είναι αν οι εν λόγω αεροπορικές θα εξασφαλίσουν και τις απαραίτητες πληρότητες και τη ζήτηση από τους Αμερικανούς που συνεισέφεραν πέρυσι 1,72 δισ. ευρώ στο σύνολο των ταξιδιωτικών εισπράξεων της χώρας.
Μία ακόμη -γενικότερη- πτυχή της κρίσης που συζητείται τώρα πιο έντονα είναι αν οι τουριστικές αγορές ανά την Ευρώπη -αλλά και εκτός αυτής- θα απορροφήσουν την όποια ανακατανομή της ζήτησης, είτε στην κατηγορία των πολυτελών ταξιδιών, είτε ακόμη και στις μεσαίες και χαμηλότερων εισοδημάτων κατηγορίες των ταξιδιωτών, με τη Δυτική Μεσόγειο να κερδίζει περισσότερο έδαφος έναντι της Ανατολικής.
Σημειώνεται ότι το Παγκόσμιο Συμβούλιο Τουρισμού και Ταξιδιών (World Travel & Tourism Council – WTTC) εκτιμά σε 600 εκατ. δολάρια ημερησίως τις απώλειες στον κλάδο των ταξιδιών και του τουρισμού σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή από δαπάνες διεθνών επισκεπτών, καθώς οι «αναταράξεις» στις αερομεταφορές, η μειωμένη εμπιστοσύνη των ταξιδιωτών και τα προβλήματα στη συνδεσιμότητα της περιοχής περιορίζουν τη ζήτηση. Η Μέση Ανατολή παίζει καθοριστικό ρόλο και στις παγκόσμιες μετακινήσεις, καθώς η περιοχή αντιπροσωπεύει το 5% των διεθνών αφίξεων παγκοσμίως και το 14% της διεθνούς διαμετακομιστικής κίνησης (transit), αφού οι κόμβοι των μεγάλων αεροδρομίων της περιοχής -Ντουμπάι, Αμπού Ντάμπι, Ντόχα και Μπαχρέιν- υπό κανονικές συνθήκες εξυπηρετούν συνολικά περίπου 526.000 επιβάτες ημερησίως. Και εδώ έρχεται μία ακόμη παράμετρος που αγγίζει και τον ελληνικό τουρισμό: έστω κι αν οι όγκοι των ταξιδιωτών είναι σαφώς μικρότεροι, μέσω αεροδρομίων της Μέσης Ανατολής εξυπηρετούνται και πιο μακρινοί προορισμοί που δεν έχουν απευθείας πτήσεις προς την Αθήνα, όπως π.χ. αυτός της Αυστραλίας.
ΠΗΓΗ:protothema.gr
