Η Ελλάδα “σβήνει”: Ο πληθυσμός της το 2080 θα είναι 7,6 εκατομμύρια – Τρομακτική έκθεση της Κομισιόν

Η Ελλάδα οδεύει προς μια σοκαριστική συρρίκνωση πληθυσμού, με περισσότερους ηλικιωμένους και λιγότερους εργαζόμενους, σύμφωνα με έκθεση της Κομισιόν

Από τα 10,4 εκατομμύρια κατοίκους σήμερα στα μόλις 7,6 εκατομμύρια το 2080 εκτιμάται ότι θα μειωθεί ο πληθυσμός της Ελλάδας, σύμφωνα με το Ageing Report 2027 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η υπογεννητικότητα, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό δημογραφικό τοπίο, με σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία και το ασφαλιστικό σύστημα.

Μια μακρά περίοδο πληθυσμιακής συρρίκνωσης περιμένει την Ελλάδα, καθώς οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνουν τη σταδιακή μείωση του πληθυσμού τις επόμενες δεκαετίες. Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ageing Report 2027, ο πληθυσμός της χώρας από τα 10,4 εκατομμύρια το 2025 αναμένεται να υποχωρήσει στα 10,2 εκατομμύρια το 2030, στα 9,7 εκατομμύρια το 2040 και στα 9,2 εκατομμύρια το 2050. Η πτωτική πορεία θα συνεχιστεί, με τον πληθυσμό να περιορίζεται στα 8,6 εκατομμύρια το 2060, στα 8 εκατομμύρια το 2070 και τελικά στα 7,6 εκατομμύρια το 2080.

Η εξέλιξη αυτή κατατάσσει την Ελλάδα μεταξύ των χωρών που αναμένεται να αντιμετωπίσουν τις εντονότερες δημογραφικές πιέσεις στην Ευρώπη. Η συρρίκνωση του πληθυσμού θα συνοδεύεται από σημαντική μεταβολή της ηλικιακής του σύνθεσης, καθώς οι νεότερες γενιές θα περιορίζονται και το ποσοστό των ηλικιωμένων θα αυξάνεται διαρκώς.

Περισσότεροι ηλικιωμένοι, λιγότεροι εργαζόμενοι

Κεντρικό χαρακτηριστικό της δημογραφικής μεταβολής είναι η γήρανση του πληθυσμού. Το προσδόκιμο ζωής στην Ελλάδα αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται. Για τις γυναίκες προβλέπεται να φτάσει τα 87 έτη το 2050, από 84,5 έτη το 2025, ενώ για τους άνδρες θα ανέλθει στα 82,6 έτη, έναντι 79,5 ετών σήμερα.

Την ίδια στιγμή, η ηλικιακή ομάδα των 80 ετών και άνω αναμένεται να παρουσιάσει τη μεγαλύτερη αύξηση, με αποτέλεσμα να διευρύνεται σημαντικά το μερίδιο των μεγαλύτερων ηλικιών στον συνολικό πληθυσμό.

Αντίθετα, η παραγωγική βάση της χώρας θα συρρικνωθεί. Ο πληθυσμός ηλικίας 20 έως 64 ετών, δηλαδή η βασική ομάδα εργάσιμης ηλικίας, προβλέπεται να μειωθεί από 6,01 εκατομμύρια σήμερα σε 4,57 εκατομμύρια μέσα στην επόμενη 25ετία. Αντίστοιχη θα είναι η πορεία του εργατικού δυναμικού, το οποίο από 4,64 εκατομμύρια άτομα αναμένεται να περιοριστεί στα 3,63 εκατομμύρια έως το 2050.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στην αγορά εργασίας και στο ασφαλιστικό σύστημα, καθώς θα μειώνεται ο αριθμός των ανθρώπων που εισφέρουν σε αυτό, την ώρα που θα αυξάνεται ο αριθμός των συνταξιούχων και των δικαιούχων παροχών.

Ενδεικτική είναι η πρόβλεψη για τους εργαζόμενους συνταξιούχους άνω των 65 ετών. Από το 17,9% που αντιπροσωπεύουν σήμερα, εκτιμάται ότι θα φτάσουν το 37,9% έως το 2050, εξέλιξη που συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την αναμενόμενη αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

Στην έκθεση γίνεται ειδική αναφορά στις μεταρρυθμίσεις του 2012 και του 2014, οι οποίες αύξησαν το γενικό όριο συνταξιοδότησης από τα 65 στα 67 έτη και το όριο πρόωρης συνταξιοδότησης από τα 60 στα 62 έτη. Παράλληλα, ο μηχανισμός επανεξέτασης των ηλικιακών ορίων ανά τριετία, με βάση το προσδόκιμο ζωής, δεν ενεργοποιήθηκε, με αποτέλεσμα να παραμείνουν σε ισχύ τα σημερινά όρια των 67 και 62 ετών.

Η υπογεννητικότητα παραμένει το μεγάλο αγκάθι

Παρά τις προβλέψεις για μικρή βελτίωση της γονιμότητας, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σοβαρό δημογραφικό έλλειμμα. Ο δείκτης γονιμότητας εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 1,20 παιδιά ανά γυναίκα το 2025 σε 1,22 το 2030 και 1,45 το 2080. Η βελτίωση αυτή, ωστόσο, δεν επαρκεί για την αναπλήρωση του πληθυσμού, καθώς παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από το όριο των 2,1 γεννήσεων ανά γυναίκα που απαιτείται για τη φυσική ανανέωσή του.

Ούτε η μετανάστευση φαίνεται, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, ικανή να ανακόψει την πτωτική πορεία. Οι μετανάστες που το 2025 αντιπροσώπευαν το 0,4% του πληθυσμού της χώρας εκτιμάται ότι θα περιοριστούν στο 0,2% έως το 2050, πριν αρχίσουν να αυξάνονται ξανά.

Η Ελλάδα μέσα στη δημογραφική κρίση της Ευρώπης

Η ελληνική περίπτωση εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση γήρανσης και πληθυσμιακής υποχώρησης. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Κομισιόν, ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα αυξηθεί προσωρινά από 452 εκατομμύρια το 2025 σε 453 εκατομμύρια το 2029, αλλά στη συνέχεια θα ακολουθήσει καθοδική πορεία, φτάνοντας τα 414 εκατομμύρια το 2080. Πρόκειται για μείωση της τάξης του 8% σε σύγκριση με το 2025.

Παράλληλα, το ποσοστό των Ευρωπαίων ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από 22% σήμερα σε 33% το 2080. Ακόμη πιο εντυπωσιακή θα είναι η αύξηση των ατόμων άνω των 80 ετών, το ποσοστό των οποίων προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%. Αντίθετα, ο πληθυσμός ηλικίας 20 έως 64 ετών θα υποχωρήσει από το 58% στο 51% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ.

Οι αλλαγές αυτές θα επιβαρύνουν σημαντικά τα ασφαλιστικά συστήματα. Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, που αποτυπώνει την αναλογία των ατόμων άνω των 65 ετών προς τον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας, αναμένεται να αυξηθεί από 38% το 2025 σε 65% το 2080. Με άλλα λόγια, από 26 άτομα εργάσιμης ηλικίας που αντιστοιχούν σήμερα σε κάθε 10 ηλικιωμένους, η αναλογία θα περιοριστεί σε λιγότερα από 16.

Οι οικονομικές επιπτώσεις της γήρανσης

Η δημογραφική συρρίκνωση δεν αποτελεί μόνο κοινωνική πρόκληση αλλά και σοβαρό εμπόδιο για την οικονομική ανάπτυξη. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το εργατικό δυναμικό προβλέπεται να μειωθεί κατά 17%, δηλαδή κατά 36 εκατομμύρια άτομα, μεταξύ 2025 και 2080. Η μεγαλύτερη συμμετοχή των ηλικιωμένων και των γυναικών στην αγορά εργασίας αναμένεται να περιορίσει εν μέρει τις απώλειες, χωρίς όμως να τις αντισταθμίσει πλήρως.

Ως αποτέλεσμα, ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας της ΕΕ εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί μόλις στο 1% για την περίοδο 2026-2080, υποχωρώντας σταδιακά από το 1,2% στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 2020 στο 0,9% τη δεκαετία του 2070.

Η συρρίκνωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας θα περιορίζει τη συμβολή της εργασίας στην ανάπτυξη, ενώ η αύξηση της παραγωγικότητας αναμένεται να αποτελέσει βασικό παράγοντα διατήρησης της οικονομικής δραστηριότητας.

ΠΗΓΗ:thetoc