Κολοσσός της Ρόδου: Αναβίωση ή Ανακατασκευή; Η δημιουργική συνέχεια μιας διαχρονικής ιδέας

του Γιώργου Μπαρμπούτη 

Η έννοια της «Αναβίωσης του Κολοσσού της Ρόδου» συγχέεται συχνά με την ανακατασκευή του αρχαίου μνημείου. Πρόκειται, όμως, για δύο ουσιωδώς διαφορετικές προσεγγίσεις της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η ανακατασκευή αποβλέπει στην πιστή, κατά το δυνατόν, αναπαραγωγή της αρχικής μορφής ενός μνημείου. Η αναβίωση δεν επιχειρεί να αντιγράψει το παρελθόν. Επιδιώκει να επαναφέρει το νόημα και τη συμβολική του δύναμη, προσδίδοντάς τους νέα μορφή και σύγχρονο περιεχόμενο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες. Δεν αναπαράγουν τους αγώνες της αρχαιότητας, αλλά μεταφέρουν στη σύγχρονη εποχή θεμελιώδεις αξίες τους, όπως η ευγενής άμιλλα, η αριστεία και η συνάντηση των λαών.

Αντίστοιχα, η σύγχρονη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας δεν αποτελεί αρχιτεκτονική ανακατασκευή της αρχαίας Βιβλιοθήκης. Αναβιώνει, όμως, την ιστορική της αποστολή ως κέντρου γνώσης, επιστημονικής έρευνας και διαπολιτισμικού διαλόγου.

Στην ίδια αντίληψη εντάσσονται και οι Δελφικές Εορτές του Άγγελου και της Εύας Σικελιανού. Σκοπός τους δεν ήταν η αρχαιολογική αναπαράσταση του παρελθόντος, αλλά η δημιουργική επαναφορά της Δελφικής Ιδέας ως πρότασης πνευματικής συνάντησης και ειρηνικής συνύπαρξης.

Αυτή ακριβώς είναι η φιλοσοφία της Αναβίωσης του Κολοσσού της Ρόδου.

Η πρόταση δεν αφορά την κατασκευή αντιγράφου του αρχαίου αγάλματος. Αποβλέπει στη δημιουργία ενός πρωτότυπου διεθνούς τοπόσημου του 21ου αιώνα, μέσα από ανοικτό διεθνή αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό διαγωνισμό.

Το νέο έργο θα αντλεί έμπνευση από την ιστορική ακτινοβολία και τον οικουμενικό συμβολισμό του Κολοσσού, εκφράζοντας συγχρόνως τις αξίες της ειρήνης, της ελευθερίας, του πολιτισμού, της διεθνούς συνεργασίας, της καινοτομίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.

Ο αρχαίος Κολοσσός υπήρξε ένα θαύμα της εποχής του. Η σύγχρονη αναβίωσή του δεν καλείται να αναπαραγάγει εκείνο το θαύμα, αλλά να δημιουργήσει ένα νέο σημείο αναφοράς για τη Ρόδο, την Ελλάδα και τη διεθνή κοινότητα.

Η ανακατασκευή επαναφέρει τη μορφή. Η αναβίωση επαναφέρει το νόημα και το μετασχηματίζει σε δημιουργική προοπτική για το μέλλον.

Η ιστορία διδάσκει ότι οι μεγάλες ιδέες δεν επιβιώνουν επειδή ανακατασκευάζονται. Επιβιώνουν επειδή αναβιώνουν. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες, η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, η Δελφική Ιδέα και το αρχαίο δράμα αποτελούν διεθνώς αναγνωρισμένα παραδείγματα δημιουργικής συνέχειας. Η Αναβίωση του Κολοσσού της Ρόδου εντάσσεται στην ίδια ακριβώς φιλοσοφία: όχι ως αναπαραγωγή ενός χαμένου μνημείου, αλλά ως η δημιουργία ενός νέου παγκόσμιου συμβόλου, εμπνευσμένου από τις διαχρονικές αξίες του.

Ο πολιτισμός δεν διατηρείται ζωντανός αντιγράφοντας τα επιτεύγματα των προγόνων μας. Διατηρείται ζωντανός όταν συνεχίζουμε να δημιουργούμε έργα αντάξια της κληρονομιάς τους.

Ενδεικτική βιβλιογραφία και πηγές

Μαστραπάς, Α. Ν. (1993). «Ο Κολοσσός της Ρόδου: Μαρτυρίες και απόψεις». Αρχαιολογία, τεύχος 47, Ιούνιος 1993, σσ. 17–21.

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες 776 π.Χ.–1896 / Les Jeux Olympiques 776 av. J.-C.–1896. Αθήνα: Κάρολος Μπεκ· Παρίσι: H. Le Soudier, 1896. Αναστατική επανέκδοση, Αθήνα: Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων, 1986.

Καρδάσης, Βασίλης Α., Οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην Αθήνα 1896–1906 / The Olympic Games in Athens 1896–1906, μετάφραση Geoffrey Cox, Εκδόσεις Έφεσος, Αθήνα, 2003.⁠

International Olympic Committee. «Athens 1896: The Revival of the Olympic Games». International Olympic Committee⁠

UNESCO. Bibliotheca Alexandrina: Revival of the Ancient Library of Alexandria. Παρίσι, 1989. UNESCO Digital Library⁠

Bibliotheca Alexandrina. Mission and Objectives. Bibliotheca Alexandrina⁠

Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών. «The Delphic Idea: From Antiquity to Sikelianos and the Post-Human Era». European Cultural Centre of Delphi.

ΠΗΓΗ: money-tourism.gr