Από την Πάτμο μέχρι την Κάρπαθο: Ο Αριστείδης Μιαούλης ξεδιπλώνει στονtopfm τις «Παναγιές» του Δωδεκανήσου (ηχητικό)

Ακούστε εδώ:

Της Ρένας Βενιανάκη

Πάτμος: Αυξημένος τουρισμός, καθημερινές παρακλήσεις σε εξωκλήσια και περιφορά Επιταφίου.
Αστυπάλαια: Αναβίωση των παραδοσιακών «Κουκκανιών» με το παιχνίδι της διελκυστίνδας.
Σύμη & Κάρπαθος: Προσφορά παραδοσιακής ρεβιθάδας στη Σύμη και περιφορές στην Όλυμπο.
Δωδεκάνησα: Ο Αύγουστος αποτελεί τον «μήνα της Παναγιάς» με ζωντανά έθιμα.

Η Τουριστική Κίνηση στα Δωδεκάνησα

Στην καρδιά του Αυγούστου, τα Δωδεκάνησα ζουν στους ρυθμούς της Παναγίας, με τις παραδόσεις και τα έθιμα να αναβιώνουν σε κάθε νησί. Ο δημοσιογράφος Αριστείδης Μιαούλης, μίλησε στον topfm και τη Ρένα Βενιανάκη για την κίνηση στην Πάτμο, αλλά και για τις ξεχωριστές θρησκευτικές εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται αυτές τις ημέρες σε ολόκληρο τη Δωδεκάνησο.

Όπως ανέφερε, η Πάτμος παρουσιάζει ιδιαίτερα αυξημένη κίνηση, με τη Χώρα του νησιού να αποτελεί χαρακτηριστικό «βαρόμετρο» για την τουριστική δραστηριότητα. Οι επισκέπτες είναι πολλοί, μεταξύ αυτών και πρόσωπα από τον χώρο της πολιτικής, της δημοσιογραφίας και της καλλιτεχνικής ζωής, που επιλέγουν το νησί για τις καλοκαιρινές τους διακοπές. Ωστόσο, το ενδιαφέρον του ρεπορτάζ στράφηκε κυρίως στις «Παναγιές» του Δωδεκανήσου και στα έθιμα που συνοδεύουν τον εορτασμό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Οι Καθημερινές Παρακλήσεις και τα Εξωκλήσια της Πάτμου

Στην Πάτμο συνεχίζονται καθημερινά οι παρακλήσεις, ενώ σε αρκετές ενορίες τηρείται το έθιμο της μετάβασης κάθε βράδυ σε διαφορετικό, συχνά απομακρυσμένο, εξωκλήσι. Οι κάτοικοι συμμετέχουν στις ακολουθίες, μεταφέροντας μαζί τους καφέ, γλυκά και τα απαραίτητα για μια βραδινή συνάντηση που συνδυάζει τη θρησκευτική παράδοση με την κοινωνική ζωή του νησιού.

Η Περιφορά του Επιταφίου της Παναγίας και η Ιστορική Απαγόρευση

Το αποκορύφωμα των εκδηλώσεων έρχεται την παραμονή της Παναγίας, στις 14 Αυγούστου. Τότε πραγματοποιείται η περιφορά του Επιταφίου της Παναγίας από παλιά ενορία της Πάτμου, με τη συμμετοχή πλήθους πιστών. Η πομπή περνά από τρεις πλατείες, όπου ψάλλονται στάσεις των εγκωμίων της Παναγίας, ειδικά γραμμένων για την περίσταση.

Πρόκειται για ένα έθιμο με βαθιές ρίζες στον χρόνο, το οποίο, όπως σημείωσε ο Αριστείδης Μιαούλης, διακόπηκε μόνο μία φορά, κατά την περίοδο της ιταλικής κατοχής, όταν οι αρχές απαγόρευσαν εκδηλώσεις με μεγάλη συμμετοχή κόσμου, υπό τον φόβο επεισοδίων και αντιδράσεων.

Ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου και η Παναγία Διασώζουσα

Ανήμερα της εορτής, οι θρησκευτικές εκδηλώσεις συνεχίζονται με περιφορές στις ενορίες. Ξεχωριστή θέση στην πατμιακή παράδοση έχει η Παναγία Διασώζουσα, η οποία εορτάζει από την παραμονή και συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό πιστών.

Τα «Κουκκάνια» της Αστυπάλαιας

Στην Αστυπάλαια, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα που πραγματοποιούνται μετά την περιφορά της εικόνας είναι τα «Κουκκάνια», ένα παραδοσιακό παιχνίδι που θυμίζει διελκυστίνδα. Οι συμμετέχοντες χωρίζονται σε δύο ομάδες και τραβούν αντίθετα, με στόχο να επικρατήσει η μία πλευρά. Πρόκειται για ένα από τα γνωστά και αγαπημένα έθιμα των Αστυπαλιτών.

Η Παναγία η Αληθινή και η Παραδοσιακή Ρεβιθάδα της Σύμης

Στη Σύμη, αυτές τις ημέρες πραγματοποιούνται οι εορτασμοί στην Παναγία την Αληθινή. Την παραμονή γίνεται η κάθοδος της εικόνας, ενώ στο πλαίσιο των παραδοσιακών εκδηλώσεων προσφέρεται και η περίφημη ρεβιθάδα, ένα χαρακτηριστικό πιάτο της τοπικής γαστρονομικής παράδοσης. Την επόμενη ημέρα ακολουθεί το πανηγύρι.

Ο Εορτασμός στην Όλυμπο της Καρπάθου

Ξεχωριστές είναι και οι εκδηλώσεις στην Κάρπαθο, με επίκεντρο την Όλυμπο. Η περιφορά της εικόνας της Παναγίας αποτελεί κεντρικό γεγονός του εορτασμού, ενώ αντίστοιχες θρησκευτικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται και στις υπόλοιπες κοινότητες του νησιού, όπως στις Μενετές.

Ο Αύγουστος ως «Μήνας της Παναγιάς»

Κάθε χωριό και κάθε νησί του Δωδεκανήσου έχει τη δική του Παναγία, τα δικά του τάματα, τις δικές του λιτανείες και τα δικά του πανηγύρια. Η παράδοση παραμένει ζωντανή και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας των νησιωτικών κοινωνιών.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε στη συζήτηση, ο Αύγουστος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «ο μήνας της Παναγιάς» για τα Δωδεκάνησα. Οι κάτοικοι των νησιών τιμούν την Παναγία με ιδιαίτερη λαμπρότητα, μέσα από θρησκευτικές τελετές, πανηγύρια, λιτανείες και τάματα.

Ο Ισχυρός Δεσμός των Νησιωτών με την Παράδοση

«Με ό,τι κανείς μπορεί να φανατιστεί εκδηλώνει την αγάπη και τον σεβασμό του προς τη μεγάλη μας μάνα», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα της συζήτησης, που ανέδειξε τον ισχυρό δεσμό των Δωδεκανησίων με την παράδοση και την Ορθόδοξη πίστη. Το «καλοκαίρι της Παναγιάς» γίνεται έτσι και «καλοκαίρι του Αιγαίου», με τα νησιά να γεμίζουν επισκέπτες, αλλά κυρίως με τους ίδιους τους κατοίκους να κρατούν ζωντανά έθιμα που περνούν από γενιά σε γενιά.