Γ. Σπιλάνης στον topfm: «Το δικαίωμα των νέων να ζουν στα νησιά πρέπει να γίνει ευρωπαϊκή πολιτική» (ηχητικό)

Ακούστε εδώ:

Της Ρένας Βενιανάκη

Με μια ματιά:

Ανάγκη ολοκληρωμένης στρατηγικής: Απαιτείται κοινή ευρωπαϊκή και εθνική πολιτική, με επίκεντρο το δικαίωμα των νέων να παραμένουν και να δημιουργούν στα νησιά.
Αποτυχία αποσπασματικών μέτρων: Οι παλαιότερες ρυθμίσεις απέτυχαν, καθώς ο μειωμένος ΦΠΑ καταργήθηκε και το Μεταφορικό Ισοδύναμο παρουσιάζει σοβαρές καθυστερήσεις πληρωμών.
Θέσπιση Νησιωτικού Ισοδυνάμου: Η πολιτική πρέπει να επεκταθεί πέρα από τις μεταφορές, εξασφαλίζοντας ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, στέγασης και εκπαίδευσης.
Κινητοποίηση των πολιτών: Οι τοπικές κοινωνίες οφείλουν να αποκτήσουν φωνή και να πιέσουν τους εκπροσώπους τους για την εφαρμογή ουσιαστικών λύσεων.

Η ανάγκη για μια ολοκληρωμένη νησιωτική πολιτική

Την ανάγκη διαμόρφωσης μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής και εθνικής στρατηγικής για τη νησιωτικότητα, με επίκεντρο το δικαίωμα των νέων να παραμένουν και να δημιουργούν στα νησιά, ανέδειξε ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου και μέλος της Κίνησης «Φωνές για το Αρχιπέλαγος», Γιάννης Σπιλάνης, μιλώντας στον topfm και τη Ρένα Βενιανάκη, με αφορμή τη διαδικτυακή συζήτηση με θέμα «Ευρωπαϊκή Νησιωτική Στρατηγική – Το δικαίωμα παραμονής των νέων στα νησιά μας».

Ο κ. Σπιλάνης υπογράμμισε ότι, παρά τις διαφορετικές αναπτυξιακές ταχύτητες μεταξύ των νησιών, το βασικό στοιχείο που τα ενώνει είναι η νησιωτικότητα και τα διαρθρωτικά προβλήματα που αυτή συνεπάγεται. Όπως είπε, η αντίληψη ότι ορισμένα νησιά, όπως αυτά του Νοτίου Αιγαίου, δεν χρειάζονται ειδικές πολιτικές επειδή διαθέτουν ισχυρή τουριστική ανάπτυξη, είναι λανθασμένη.

«Πρέπει πρώτα να υπάρχει πολιτική για τη νησιωτικότητα και στη συνέχεια να εξειδικεύονται οι παρεμβάσεις ανάλογα με τις ανάγκες κάθε νησιού», σημείωσε.

Θεσμικές διακηρύξεις χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα

Ανατρέχοντας στην πορεία του ζητήματος, υπενθύμισε ότι η συζήτηση για τη νησιωτικότητα ξεκίνησε ήδη από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Ρόδου το 1988, ενώ κατοχυρώθηκε θεσμικά τόσο στις ευρωπαϊκές συνθήκες όσο και στο ελληνικό Σύνταγμα. Ωστόσο, όπως τόνισε, ελάχιστα ουσιαστικά μέτρα εφαρμόστηκαν στην πράξη.

«Το μόνο σημαντικό μέτρο που εφαρμόστηκε ήταν το μεταφορικό ισοδύναμο, το οποίο όμως σήμερα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα εφαρμογής, καθώς υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις στις πληρωμές, ιδιαίτερα προς τις επιχειρήσεις», ανέφερε.

Παράλληλα, υπενθύμισε ότι ο μειωμένος ΦΠΑ, που επί δεκαετίες αποτελούσε βασικό αντισταθμιστικό μέτρο για τα νησιά, έχει πλέον καταργηθεί για τις περισσότερες νησιωτικές περιοχές.

Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική και το δικαίωμα των νέων

Ο κ. Σπιλάνης χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εκπονήσει για πρώτη φορά Ευρωπαϊκή Νησιωτική Στρατηγική, σημειώνοντας ότι ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει το γεγονός πως στον πυρήνα της περιλαμβάνεται το δικαίωμα των νέων να παραμένουν στα νησιά.

«Ακόμη κι αν η πρόταση είναι άτολμη, αποτελεί ένα πρώτο βήμα. Το σημαντικό είναι ότι ανοίγει η συζήτηση και αναγνωρίζεται πως η παραμονή των νέων στα νησιά αποτελεί δικαίωμα, το οποίο οφείλουν να υπηρετήσουν οι δημόσιες πολιτικές», επισήμανε.

Κοινή θέση για την ανάγκη ολοκληρωμένης στρατηγικής

Αναφερόμενος στη διαδικτυακή εκδήλωση, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της αυτοδιοίκησης, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ευρωπαϊκών θεσμών, ο καθηγητής σημείωσε ότι υπήρξε ευρεία συμφωνία πως η ευρωπαϊκή πρόταση αποτελεί μόνο την αρχή.

Όπως είπε, κοινός τόπος όλων ήταν ότι απαιτείται συντονισμός πολιτικών και όχι αποσπασματικά μέτρα.

«Η Ελλάδα δεν διαθέτει μέχρι σήμερα μια ολοκληρωμένη στρατηγική για τη νησιωτικότητα. Υπήρξαν κατά καιρούς μεμονωμένες παρεμβάσεις, αλλά όχι ένας συνολικός σχεδιασμός», τόνισε.

Υγεία, στέγαση και εκπαίδευση τα μεγαλύτερα προβλήματα

Ο Γιάννης Σπιλάνης στάθηκε ιδιαίτερα στις μεγάλες ελλείψεις στις δημόσιες υπηρεσίες των νησιών, επισημαίνοντας ότι όλες οι σχετικές έρευνες αναδεικνύουν ως κορυφαίο ζήτημα την υγεία.

Αναφέρθηκε στην υποστελέχωση των νοσοκομείων της Ρόδου, της Σύρου, της Σαντορίνης και άλλων μεγάλων νησιών, σημειώνοντας ότι η κατάσταση αυτή επηρεάζει τόσο τους μόνιμους κατοίκους όσο και τα εκατομμύρια επισκεπτών που δέχονται οι νησιωτικοί προορισμοί κάθε χρόνο.

Παράλληλα, επισήμανε ότι σοβαρά προβλήματα καταγράφονται στη στέγαση, στην επαγγελματική κατάρτιση και στην εκπαίδευση, καθώς πολλά νησιά στερούνται ακόμη και βασικών δομών εκπαίδευσης ανθρώπινου δυναμικού, ακόμη και για τον τουριστικό τομέα.

Από το μεταφορικό στο «νησιωτικό ισοδύναμο»

Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η συζήτηση πρέπει να ξεπεράσει το μεταφορικό κόστος και να επεκταθεί στην ισότιμη πρόσβαση των νησιωτών σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες.

«Το μεταφορικό ισοδύναμο πρέπει να μετατραπεί σε πραγματικό νησιωτικό ισοδύναμο. Οι κάτοικοι των νησιών πρέπει να απολαμβάνουν υπηρεσίες αντίστοιχες με εκείνες της ηπειρωτικής Ελλάδας, ώστε να μπορούν να επιλέγουν να ζουν στον τόπο τους», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η ενεργοποίηση και η πίεση των τοπικών κοινωνιών

«Οι πολίτες πρέπει να απαιτήσουν νησιωτική πολιτική»

Κλείνοντας, ο κ. Σπιλάνης αναφέρθηκε στη δράση της Κίνησης «Φωνές για το Αρχιπέλαγος», τονίζοντας ότι βασικός της στόχος είναι η ενεργοποίηση των ίδιων των νησιωτών.

«Οι πολίτες πρέπει να αποκτήσουν φωνή και να απαιτήσουν ολοκληρωμένη νησιωτική πολιτική. Αν δεν δημιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις, οι νέοι δεν θα μπορέσουν να παραμείνουν στα νησιά. Η πίεση πρέπει να προέλθει από τις ίδιες τις τοπικές κοινωνίες προς τους εκπροσώπους τους», κατέληξε.